ოზურგეთში დასრულდა ჩეხი მხატვრისა და კურატორის, ლუკაშ კლადივკოს ახალი კედლის მხატვრობა. პროექტი განხორციელდა ქართველი პროდიუსერ, სანდრო კვანტალიანთან თანამშრომლობით. ეს ინიციატივა აგრძელებს ჩეხეთის ცენტრების მრავალწლიან საქმიანობას მიურალური ხელოვნების სფეროში და კიდევ ერთხელ აჩვენებს, თუ როგორ შეუძლია მაღალი ხარისხის ხელოვნებას გაამდიდროს ქალაქის სივრცე და ხელი შეუწყოს დიალოგს ადგილობრივ საზოგადოებასა და თანამედროვე ვიზუალურ კულტურას შორის.
ჩეხმა მხატვარმა და კურატორმა ლუკაშ კლადივკომ ოზურგეთში ახალი კედლის მხატვრობა შექმნა. პროექტი განხორციელდა ქართველი პროდიუსერის, სანდრო კვანტალიანთან ერთად და აგრძელებს ჩეხეთის ცენტრსა და თბილისს შორის წლების განმავლობაში დანერგილ თანამშრომლობას და მიურალური ხელოვნების საერთო გამოცდილების გაზიარებას. ნამუშევარი კიდევ ერთხელ აჩვენებს, თუ როგორ შეუძლია ხელოვნებას მოახდინოს ქალაქის სივრცის გალამაზება – გარემოს, ადამიანებისა და ადგილობრივი ვიზუალური კულტურის პატივისცემით.
როგორ იქმნება მურალი: იდეიდან რეალობამდე
„ხატვა მხოლოდ ტორტზე ალუბალია,“ — ამბობს ლუკაში. „სასტარტოდ საჭიროა გრძელი მომზადება: მოტივისა და კედლის შერჩევა, მოლაპარაკება შენობის მფლობელთან და მუნიციპალიტეტთან, ზოგჯერ — კულტურული მემკვიდრეობის წარმომადგენლებთანაც. ამის შემდეგ უკვე მოჰყვება ესკიზები, ტექნიკისა და მასალების არჩევა.“
ოზურგეთში არჩეულ იქნა თვალსაჩინო და სიცოცხლით სავსე ქუჩაში მდებარე კედელი, სადაც უსაფრთხოა გადაადგილება და ტექნიკის წვდომა. „ვირჩევთ ადგილს, სადაც მურალი რეალურად გააუმჯობესებს გარემოს და ტექნიკურადაც გამართული იქნება — ზედაპირი, წვდომა, გავლენა გარშემო სივრცეზე,“ — აღნიშნავს სანდრო.
მოტივი და ადგილობრივი კონტექსტი
მხატვრობა აერთიანებს ასო „OZ“-ს — როგორც მინიშნებას ოზურგეთზე და ზღაპარ „ოზის ჯადოქარზე“. ასე იქმნება მოტივი, რომელიც ლოკალურადაა წამოწყებული, თუმცა გასაგებია ნებისმიერი გამვლელისთვისაც. „ქართული ანბანი ძლიერი ვიზუალური ესთეტიკით გამოირჩევა და ბუნებრივად ეხმიანება მიურალურ ხელოვნებას,“ — ამბობს ლუკაში. „მაინტერესებს, როგორ შეიძლება ნიშნებმა, ტიპოგრაფიამ და ქალაქის ტექსტურამ ერთად იმუშაონ და ჩვეულებრივი ფასადი გახადონ გახსნილი გალერეა.“
ტექნიკა, მასალები და სამუშაო პროცესი
რეალიზაციას დაახლოებით სამი დღე დასჭირდა. ლუკაშმა გამოიყენა სპრეის, ვალიკისა და ფასადის საღებავების კომბინაცია. სამუშაოებს წინ უძღოდა კედლის ტექნიკური მომზადება — პრაიმერი, ზედაპირის გამართვა და ფერადი ფონი, რათა ნამუშევარი ხანგრძლივად შენარჩუნდეს და სხვადასხვა განათებაში მკაფიოდ გამოჩნდეს.
„ყოველი კედელი უნიკალურია,“ — განმარტავს მხატვარი. „ზედაპირი, მიკროკლიმატი, ქუჩის დატვირთვა — ყველაფერი გავლენას ახდენს. კარგი მომზადება დროსა და ბიუჯეტს ზოგავს და მურის სიცოცხლეს ახანგრძლივებს.“
პროდუქცია და მდგრადობა
სანდრომ შეარჩია ლოკაცია, ნებართვები, მასზე იყო ტექნიკურ უზრუნველყოფა და კოორდინაცია. „ვირჩევთ კედელს, რომელიც თვალსაჩინოა და რეალურად აუმჯობესებს ქუჩას — სასურველია საფეხმავლო ზონაში, იქ, სადაც ადამიანები ყოველდღიურად მოძრაობენ,“ — ამბობს ის. პროექტის ნაწილი ასევე არის შემდგომი მოვლა: დამცავი საფარები და რეკომენდაციები შენახვაზე. „ქუჩის ხელოვნება ერთჯერადი დეკორი არ არის. მდგრადობა და მოვლა — ჩვენი სტანდარტია,“ — ამბობს ის.
საზოგადოება: ქალაქი როგორც ღია დიალოგი
„ჩვენ არ გვინდა მნიშვნელობის დაკანონება,“ — ერთხმად აღნიშნავენ ლუკაში და სანდრო. „მიზანი არის შთაგონება, გარემოს გალამაზება და ყოველდღიური ქალაქური გზის ახალ პერსპექტივად ქცევა.“ მუშაობისას მხატვრები ხშირად ურთიერთობენ ადგილობრივებთან — ისინი ინტერესით ეკითხებიან, აზრს აზიარებენ. ეს არაოფიციალური დიალოგი პროექტის ბუნებრივი ნაწილია და ეხმარება, რომ საზოგადოებამ ნამუშევარი საკუთარ სივრცედ აღიქვას.
ჩეხურ-ქართული ხიდები და რა იქნება შემდეგ
თანამშრომლობა დაიწყო 2024 წელს, როდესაც ფესტივალმა „ქალაქი= გალერია“ მლადა ბოლესლავში მიიწვია ქართველი ავტორები. „გვინდა, რომ ქართველი მხატვრები ისევ ჩამოვიდნენ ჩეხეთში და მსგავსი პროექტები განვითარდეს საქართველოშიც. დიდ პოტენციალს ვხედავთ სამეზობლოებისა და საჯარო სივრცეების გაცოცხლებაში,“ — ამბობს ლუკაში. ტექნოლოგიებს — მათ შორის რობოტულ ასისტენტებს — მომავალი პროცესის დამატებით ინსტრუმენტად განიხილავს: „რობოტი ახალი ფუნჯია, მაგრამ იდეას მაინც ადამიანი ქმნიან,“ — ამბობს იგი.
